Oceaniczne prady morskie, falowanie oraz

Oceaniczne prądy morskie, falowanie oraz pływy także sprzyjają wyrównywaniu kontrastów w różnych miejscach wód morskich. Przestrzenie wód z dala od brzegów leżące w niewielkim tylko stopniu ule- gają lokalnym wpływom klimatycznym, w przeciwień- stwie do wód śródlądowych, izolowanych i zlokalizo- wanych często w rozmaitych zasadniczo dziedzinach klimatycznych. Na wody śródlądowe klimat działa więc w nierównie większym stopniu niż na morze, potęgując rozmaitość warunków fizycznych i życia, stwarzając potrzebę adaptacji dodatkowych, co być może w większym stopniu niż w oceanie – zacieśnia związki tego życia z lokalnymi warunkami środowiska i co, zapewne, obok mniejszych rozmiarów zbiorników słodkowodnych i częstej ich zamkniętości, zadecydo- wało o szczególnie zaawansowanej w’ ekologii roli limnologii. Większą jednorodność warunków w morzu niż w wodach śródlądowych potęguje nadto okoliczność ogromnej doniosłości dla zrozumienia życia obu świa- tów wodnych: d z i e j e g e o log i c z n e. Morza od zamierzchłych czasów nie ulegały zasadniczo jakimś większym katastrofom, trwały nieprzerwanie, zmie- niając co najwyżej, w związku ze zmianami lądów. zarysy konturów zewnętrznych i topografię dna, przy tym głównie w miejscach przybrzeżnych i. płytszych. Przeciwnie wody śródlądowe. Są to twory geologicznie młode i znikome. Jedynie nieliczne wśród wielkich jezior, jak Bajkał lub Tanganika, są basenami względ- nie starymi, dawnymi, ale i one, datując się z okresu co najwyżej trzeciorzędu, jakże pod tym względem mają mało wspólnego z odwiecznością oceanu. Więk- szość natomiast dzisiejszych zbiorników śródlądowych i rzek w naszych szerokościach geograficznych sięga zaledwie swym pochodzeniem epoki lodowej. Przez procesy zarastania Jezior i stawów, zamulania rzek, przez procesy tektoniczne, zmieniające wygląd skorupy ziemskiej, przez wpływy klimatu śródlądo- wego, rzeźbę terenu itp., większość zbiorników słod- kowodnych skazana jest na zagładę po krótszym lub dłuższym geologicznie okresie istnienia. [przypisy: , , ]