W kierunku pionowym wahania termiczne

W kierunku pionowym wahania termiczne ustają,’ praktycznie mówiąc, na głębokości kilkuset metrów, tak że wody poniżej twórczej, prześwietlonej warstwy tworzą środowisko nie tylko ciemne, afotyczne, ale i lodowato zimne, zasiedlone przez formy oligoter- miczne, wrażliwe w ogromnym stopniu na zmiany temperatury. W morzach polarnych te zimne wody głębinowe mało się różnią temperaturą od powierz- chniowych i tam też dokonuje się stosunkowo naj- łatwiejsza wymiana powierzchniowych form życia z głębokowodnymi. Prądami dolnymi mogą być wyno- . szone dalej, aż pod warstwy wód strefy gorącej, a uwzględniając cyrkulację powszechną wód oceanicz- nych, mogą’ nawet wędrować w taki sposób od wód biegunowych północnych ku antarktycznym, jak nie- które gatunki rurkopławów z rodzaju Diphyes. F a lawa n i e jest wielkim czynnikiem selekcjo- nującym zespoły. Uderzający z siłą, szumem i bryz- gami o skały przybrzeżne przybój, miotający piachem i cząstkami wody, grozi zniszczeniem wszelkiemu życiu, które nie zdoła jak najmocniej przytwierdzić się i zabezpieczyć przed naporem fal. Na takich ekspo- nowanych skałach przybrzeżnych żyją tylko określone formy, szczególnie wyraźnie do tych surowych warun- ków mechanicznych przystosowane, nie tylko kształ- tem ociekowym twardych skorup, wytrzymujących i osłabiających uderzanie fal, ale często niezwykle mocnymi mięśniami, którymi zwierzę przytwierdza się do podłoża, co czynią ślimaki zwane uszami morza (Haliotis), czaszołki (Pat ella, Fisurella) oraz prymi- tywne mięczaki obunerwce z rodzaju Chiton oraz ukwiały. Inne, jak pąkle (Balanus) i liczne kolonialne mszywioły, bytujące w podobnych warunkach dyna- micznych środowiska płynnego, prowadzą życie cał- kowicie przytwierdzone, zrosłe ze skałą w jedną jakby całość dzięki wydzielinie wapiennej. Kontrastem fauny strefy przy- boju są zespoły denne wód głę- bokich, gdzie nie odczuwa się falowania. Jest to fauna ciszy wodnej, utworzona z gatunków rozkrzewionych, delikatnych, łam- liwych, repreżentowana . przez gąbki szkliste, głębokowodne ko- ralowce, liliowce. delikatne kikut- nice na wydłużonych kończynach i olbrzymie o szczudłowych od- nóżach kraby z rodzaju Macro- cheira. [więcej w: , , ]